Gokreclameverbod: 3 kritische vragen bij het pleidooi van Trimbos

Gokreclameverbod: 3 kritische vragen bij het pleidooi van Trimbos

Een reclameverbod stopt de illegale adverteerder niet. Wie legale gokreclame volledig wil verbieden, moet daarom uitleggen hoe spelers beschermd blijven tegen illegale aanbieders die gewoon dooradverteren. Dat is de belangrijkste vraag bij het pleidooi van Trimbos voor een totaalverbod op gokreclame.

De zorgen achter dat pleidooi verdienen aandacht. Reclame kan gokken normaliseren en kwetsbare mensen aanzetten tot spelen. Maar bij de beoordeling van een gokreclameverbod hoort ook de vraag wie de consument blijft bereiken wanneer vergunninghouders hun reclame moeten staken. Minder legale reclame betekent immers niet vanzelf dat illegale reclame eveneens verdwijnt.

Wat stelt Trimbos over een gokreclameverbod?

Het Trimbos-instituut pleit in zijn blog van 8 juni 2026 voor een totaalverbod op gokreclame. Het wijst op normalisering, beïnvloeding van gokgedrag en bescherming van jongeren. Tegelijk stelt het instituut dat het wetenschappelijke bewijs voor een verschuiving naar illegaal gokken door reclamebeperkingen beperkt is. Lees het oorspronkelijke artikel van Trimbos.

Trimbos benoemt ook het belang van handhaving tegen illegaal aanbod. Het zou daarom onjuist zijn te zeggen dat het instituut deze markt volledig negeert. De kritische vraag is wel hoeveel zekerheid het beschikbare onderzoek biedt over een volledig verbod. Beperkt bewijs voor een nadelig effect betekent immers evenmin dat dit effect kan worden uitgesloten.

1. Wie blijft reclame maken na een gokreclameverbod?

Dat illegale aanbieders reclame blijven maken, is aantoonbaar. De Kansspelautoriteit meldde in april 2026 ruim 4.600 illegale gokadvertenties bij Meta. Volgens de toezichthouder gebruiken deze partijen namen en logo’s van bekende sporters en grote merken om betrouwbaar over te komen. Consumenten herkennen bovendien vaak moeilijk of een aanbieder een vergunning heeft. Dat staat in het Ksa-bericht van 7 mei 2026.

Dit aantal betreft meldingen van advertenties. Het zegt niet hoeveel unieke mensen deze advertenties bereikten of hoeveel spelers daardoor illegaal gingen gokken. Wel laat het zien dat een verbod op papier illegale gokreclame op sociale media niet automatisch tegenhoudt. De feitelijke uitwerking hangt af van naleving, platformbeleid en handhaving.

Ook Ksa-voorzitter Michel Groothuizen waarschuwde in februari 2026 voor de gevolgen van het verdwijnen van legale reclame. Hij vreest dat spelers verder richting illegale aanbieders worden gedreven zolang platforms hun advertenties blijven toelaten. Zijn waarschuwing over het voorgenomen reclameverbod is een inschatting van de toezichthouder. Zij vormt geen wetenschappelijk vastgesteld causaal effect, maar verdient wel een plaats in de afweging.

2. Wat bewijst het Belgische gokreclameverbod?

Juist het Belgische voorbeeld vraagt om nauwkeurigheid. Trimbos verwijst naar een publicatie waarin geen verschuiving naar illegaal gokken wordt gemeld na een gedeeltelijk reclameverbod. De auteurs schrijven echter óók dat mensen die online naar gokproducten zoeken nog naar legale aanbieders worden geleid. Deze vorm van reclame bleef namelijk toegestaan.

Bovendien noemen de auteurs een volledige evaluatie van de beleidseffecten op dat moment voorbarig. Het gaat dus om vroege inzichten in een gedeeltelijke beperking. Dat blijkt uit de publicatie van Constandt en De Jans uit 2024, die Trimbos zelf als bron aanhaalt.

Daar ligt een wezenlijke beperking van het argument. Een situatie waarin de legale route via zoekadvertenties openblijft, geeft geen uitsluitsel over het afsluiten van die route. Het Belgische voorbeeld bewijst niet dat zoekreclame noodzakelijk is. Het bewijst evenmin dat zij zonder gevolgen kan verdwijnen.

3. Hoe blijft legaal aanbod herkenbaar bij een gokreclameverbod?

Herkenbaarheid van legaal aanbod raakt aan consumentenbescherming. Als illegale aanbieders zich geloofwaardig presenteren, moet een speler kunnen vaststellen waar aanbod onder Nederlands toezicht te vinden is. Tegelijk betekent een vergunning niet dat gokken zonder risico is. Ook de Ksa benadrukt in haar waarschuwing dat bij legale aanbieders gokschade kan ontstaan.

De beleidsvraag verdient daarom meer precisie. Welke reclame lokt nieuwe spelers naar gokken? Welke uitingen helpen mensen die al actief zoeken om een vergunninghouder te herkennen? En kan onafhankelijke informatie die laatste functie vervullen? Die vragen horen bij het debat over kanalisatie en strengere regels voor online gokken.

Advertentie

Handhaving van illegale gokreclame kan resultaat opleveren

Gerichte handhaving biedt aanknopingspunten. In haar jaarverslag over 2025 meldt de Ksa dat zij sinds augustus van dat jaar nauwelijks nog illegale kansspeladvertenties bij Google zag. Dit volgde op meldingen samen met samenwerkingspartners. Het resultaat zegt echter niet dat illegale reclame op alle platforms verdwenen is. Zie het Jaarverslag Ksa 2025, onderdeel Project Marketing.

Een zorgvuldige beoordeling moet daarom verschillende effecten meten: de totale reclameblootstelling, herkenning van vergunninghouders, verschuivingen tussen aanbieders en gokschade. Daarbij moet ook worden onderzocht of beperkte vindbaarheid zonder wervende reclame mogelijk is. Zo kan beleid rekening houden met zowel nieuwe spelers als mensen die al naar gokaanbod zoeken.

Conclusie: beoordeel het gokreclameverbod op de werkelijke gevolgen

De beschikbare bronnen rechtvaardigen geen stellige uitspraak dat een totaalverbod per saldo meer gokschade veroorzaakt. Ze geven wel concrete redenen om het verdwijnen van legale reclame kritisch te onderzoeken. Illegale advertenties bestaan aantoonbaar, de toezichthouder waarschuwt voor verdringing en de Belgische vergelijking betreft een gedeeltelijk verbod.

Daarom is alleen het verdwijnen van advertenties van vergunninghouders een te beperkte succesmaatstaf. Een gokreclameverbod moet worden beoordeeld op wat consumenten daadwerkelijk zien, waar zij terechtkomen en welke schade wordt voorkomen. Wie legale aanbieders het zwijgen oplegt, moet ook laten zien hoe wordt voorkomen dat illegale aanbieders beter hoorbaar worden.

Veelgestelde vragen over het gokreclameverbod