EenVandaag over online gokken: onderzoek of stemmingmakerij?

De uitzending van EenVandaag van 30 april 2026 over online gokken past in een inmiddels herkenbaar patroon. De gokbranche wordt neergezet als een bijna vanzelfsprekend verslavingsapparaat, terwijl nuance, context en methodologische scherpte grotendeels ontbreken.

In het bijbehorende Opiniepanel-artikel stelt EenVandaag dat “1 op de 5 jongeren iemand kent die verslaafd is aan online gokken” en dat 64 procent een verbod wil. Ook wordt gesteld dat 4 op de 10 jongeren iemand kennen die online gokt of zelf weleens online hebben gegokt.

Dat klinkt stevig. Maar de vraag is vooral: wat wordt hier eigenlijk gemeten? Een maatschappelijk probleem kun je niet scherp vaststellen met vage kennissenkringen, vermoedens en brede leeftijdsgroepen.

Wat stelt EenVandaag?

EenVandaag publiceerde rond de uitzending een Opiniepanel-artikel over online gokken onder jongeren. Daarin wordt gesteld dat 1 op de 5 jongeren iemand kent die verslaafd zou zijn aan online gokken. Ook wordt gemeld dat 64 procent van de ondervraagden online gokken opnieuw zou willen verbieden.

Daarnaast wordt gesproken over jongeren die zelf online gokken of iemand kennen die online gokt. Volgens berichtgeving over het onderzoek ging het om ruim 1.100 respondenten van 18 tot en met 34 jaar. Dat is meteen relevant, want deze leeftijdsafbakening beïnvloedt sterk hoe dramatisch de uitkomsten klinken.

Het probleem is niet dat EenVandaag aandacht besteedt aan de risico’s van online gokken. Dat onderwerp is legitiem. Het probleem is dat de presentatie van de cijfers sterker lijkt dan de onderzoeksvragen kunnen dragen.

Wat meet je met “iemand kennen”?

“Iemand kennen die gokt” is geen bewijs voor een maatschappelijk probleem. Wie vraagt: “Kent u iemand die weleens door rood is gereden?”, zal ook veel bevestigende antwoorden krijgen. Daarmee rijdt niet heel Nederland door rood.

Hetzelfde geldt voor online gokken. Iemand kennen die online gokt, zegt op zichzelf weinig. Het kan gaan om iemand die één keer een sportweddenschap plaatste, iemand die af en toe meespeelt, iemand die problematisch gedrag vertoont of iemand van wie de respondent vooral vermoedt dat er iets mis is.

Die verschillen zijn enorm. Toch worden ze in de publieke framing al snel op één hoop gegooid. Dan ontstaat een beeld van massale problematiek, terwijl de onderliggende vraag veel minder precies is.

Denken iemand te kennen is geen diagnose

Ook de formulering “denkt iemand te kennen” is zwak. Dat is geen diagnose, geen objectieve vaststelling en geen betrouwbaar onderzoekscriterium. Het zegt vooral iets over beeldvorming.

Verslaving is een serieus begrip. Juist daarom moet je voorzichtig zijn met het gebruik ervan. Wanneer respondenten zelf moeten inschatten of iemand anders verslaafd is, ontstaat een groot risico op ruis. Gedrag dat men opvallend vindt, wordt dan al snel vertaald naar een zware conclusie.

Dat betekent niet dat er geen probleemgevallen bestaan. Die bestaan wel degelijk. Maar een journalistiek programma moet onderscheid maken tussen medische of professionele vaststelling, zelfrapportage, vermoedens en anekdotes.

Het reclamepunt mist context

Opvallend is ook het reclamepunt. In de uitzending en rondom het onderzoek wordt de indruk gewekt dat jongeren nog altijd overspoeld worden met gokreclames, onder meer op televisie.

Maar ongerichte reclame voor online kansspelen op televisie, radio, in gedrukte media en in de publieke ruimte is sinds 1 juli 2023 verboden. De Kansspelautoriteit bevestigde dat het verbod op die datum in werking trad. Ook de Rijksoverheid kondigde eerder aan dat ongerichte gokreclames verder zouden worden beperkt.

Als respondenten dus zeggen dat zij “gek worden van gokreclames op tv”, dan is de logische vervolgvraag: over welke periode hebben zij het? Gaat dit over herinneringen uit 2021, 2022 of begin 2023? Of over huidige reclame-uitingen? Zonder die afbakening is de conclusie weinig waard.

Advertentie

Dat online reclame nog bestaat, is een ander punt. Gerichte online reclame onder strikte voorwaarden is niet hetzelfde als een tv-blok vol ongerichte spotjes. Wie die vormen door elkaar haalt, maakt het debat onnodig troebel.

Jongeren tot 35 jaar: vreemde categorie

Daar komt bij dat “jongeren tot 35 jaar” een merkwaardige categorie is. In kansspelbeleid wordt juist vaak specifiek gesproken over jongvolwassenen, doorgaans de groep van 18 tot 24 jaar. Dat is de groep waarvoor extra bescherming en reclamebeperkingen nadrukkelijk een rol spelen.

Door alles van 18 tot en met 34 jaar op één hoop te gooien, ontstaat een breder en dramatischer beeld. Een 34-jarige volwassene is echter iets anders dan een 19-jarige jongvolwassene. De maatschappelijke en juridische context is anders, de levensfase is anders en de beleidsmatige relevantie is anders.

Wie serieus wil onderzoeken hoe online gokken jongeren raakt, moet die leeftijdsgroepen beter uitsplitsen. Anders wordt “jongeren” een elastisch begrip dat vooral handig is voor een stevige kop.

Het jeugdvoetbalelftal-frame

Ook het beeld van een “jeugdvoetbalelftal” schuurt. Als alle geïnterviewden 18 jaar of ouder zijn, gaat het niet om minderjarigen. Dan moet je dat ook zo benoemen.

Het woord “jeugd” suggereert kwetsbaarheid en minderjarigheid, terwijl juridisch en feitelijk sprake is van volwassenen. Natuurlijk kunnen ook 18-plussers kwetsbaar zijn, zeker als het gaat om kansspelen. Maar journalistieke taal doet ertoe. Eén woord kan het frame van een hele uitzending kleuren.

Wanneer je volwassen voetballers presenteert in een jeugdframe, versterk je het gevoel dat minderjarigen rechtstreeks in een gokcultuur worden getrokken. Als dat niet de feitelijke situatie is, moet je daar uiterst zorgvuldig mee zijn.

Wedden op “events”: een cruciale nuance die ontbreekt

In de uitzending wordt ook gesteld dat jongeren kunnen wedden op zogenaamde “events”, zoals bijvoorbeeld een redding van een keeper. Dat klinkt spectaculair, maar hier ontbreekt een cruciale juridische nuance.

Bij legale Nederlandse aanbieders van sportweddenschappen is dit soort weddenschappen namelijk niet toegestaan. Inzetten op individuele, makkelijk beïnvloedbare gebeurtenissen binnen een wedstrijd — zoals een redding, een gele kaart of een specifieke actie van één speler — worden juist beperkt of verboden vanwege het verhoogde risico op matchfixing en manipulatie.

Dit betekent dat wanneer spelers daadwerkelijk op dit soort micro-events kunnen wedden, zij zeer waarschijnlijk niet spelen bij een gereguleerde Nederlandse aanbieder, maar bij een illegaal online casino dat buiten het toezicht van de Kansspelautoriteit opereert.

En daar wringt het. De uitzending gebruikt voorbeelden uit een ongecontroleerde, illegale omgeving, maar projecteert die vervolgens op de gereguleerde markt. Daarmee ontstaat een vertekend beeld van hoe het legale aanbod in Nederland daadwerkelijk is ingericht.

Juist de regulering is er op gericht om dit soort risico’s te beperken. Door geen onderscheid te maken tussen legaal en illegaal aanbod, wordt niet alleen het beeld onzuiver, maar verdwijnt ook de kern van het beleid uit zicht.

Risico’s bestaan, maar bewijs blijft nodig

Dat online gokken risico’s kent, staat buiten discussie. Verslaving bestaat, zorgplicht is belangrijk en aanbieders moeten streng gecontroleerd worden. De legalisering van online kansspelen betekent niet dat de markt achterover kan leunen.

Maar een journalistiek programma hoort onderscheid te maken tussen risico, incident, indruk en bewijs. Dat gebeurt hier onvoldoende. Wie subjectieve antwoorden presenteert als harde maatschappelijke indicatoren, trekt conclusies die groter zijn dan de data.

De kern van het probleem is dus niet dat EenVandaag kritisch is op online gokken. Kritiek mag. Sterker nog: kritiek is nodig. De kern is dat er met suggestieve vragen, brede leeftijdsgroepen en subjectieve kennissenkringen een groot maatschappelijk probleem wordt geconstrueerd, zonder dat de gepresenteerde data die zwaarte echt kunnen dragen.

Eindoordeel: meten is iets anders dan stemming maken

De uitzending van EenVandaag raakt aan een belangrijk onderwerp, maar doet dat op een manier die meer vragen oproept dan beantwoordt. Online gokken verdient kritische journalistiek. Maar kritische journalistiek vraagt ook om scherpe definities, eerlijke context en een duidelijke scheiding tussen feiten en indrukken.

“Ik ken iemand die gokt” is geen verslavingscijfer. “Ik denk iemand te kennen die verslaafd is” is geen diagnose. En “jongeren tot 35 jaar” is geen precieze beleidsmatige categorie.

Wie beleid wil maken op basis van emotie, heeft genoeg aan dit soort peilingen. Wie beleid wil maken op basis van feiten, moet beter meten.

Veelgestelde vragen over EenVandaag en online gokken