Paul Gauselmann (91) overleden: de ‘Spielemacher’ die Merkur groot maakte

Paul Gauselmann, oprichter en jarenlang boegbeeld van de Merkur Group, is op 21 augustus 2026 overleden. Hij werd 91 jaar en zou vijf dagen later zijn 92e verjaardag hebben gevierd. Met zijn overlijden verliest de internationale kansspelindustrie een van haar meest invloedrijke naoorlogse ondernemers.

Gauselmann bouwde in 67 jaar tijd een bescheiden onderneming uit tot een internationale groep met ongeveer 15.000 medewerkers. Daarbij was hij niet alleen fabrikant en exploitant, maar ook uitvinder, belangenbehartiger en het gezicht van de lachende Merkur-zon.

Volgens de officiële rouwpublicatie van de Merkur Group heeft het overlijden diepe indruk gemaakt in Espelkamp en Lübbecke, waar het hoofdkantoor en de productie nauw met zijn levenswerk verbonden zijn. Binnen het concern stond hij bekend als “PG”: een uitgesproken ondernemer die ook op hoge leeftijd zichtbaar betrokken bleef.

Wie was Paul Gauselmann?

Paul Gauselmann werd op 26 augustus 1934 geboren in Borghorst, nabij Münster. Zijn jeugd viel samen met de Tweede Wereldoorlog en werd getekend door verlies, onzekerheid en de noodzaak om zich snel aan veranderende omstandigheden aan te passen. Volgens Merkur Group ontwikkelde hij in die jaren de vasthoudendheid die later kenmerkend werd voor zijn ondernemerschap.

Na zijn schooltijd begon hij een opleiding in de telecommunicatietechniek. Hij studeerde als beste van zijn klas af en kreeg al op jonge leeftijd leidinggevende verantwoordelijkheid. In 1956 stapte hij over naar een fabrikant van verkoopautomaten die tevens Amerikaanse Wurlitzer-muziekboxen importeerde.

Die overstap bracht hem dicht bij de wereld waarin hij zijn verdere loopbaan zou opbouwen. Toch bleef Gauselmann niet lang uitsluitend werknemer. Hij zag mogelijkheden in de plaatsing en exploitatie van muziekautomaten en koos voor een eigen onderneming naast zijn vaste baan.

Van muziekautomaten naar volledige zelfstandigheid

In 1957 begon Gauselmann naast zijn werk als zelfstandig exploitant van muziekautomaten. Zeven jaar later zette hij de stap naar volledige zelfstandigheid en breidde hij zijn activiteiten uit naar geldspelautomaten in de horeca. Daarmee legde hij het fundament voor de latere Gauselmann Group, die sinds 2024 als Merkur Group verdergaat.

De markt voor commerciële speelautomaten stond destijds nog ver af van het professionele entertainmentbedrijf dat later zou ontstaan. Gauselmann wilde het imago, de techniek en de presentatie van de sector verbeteren. Daarom opende hij in 1974 in Delmenhorst zijn eerste Spielothek, ingericht volgens kwaliteitsnormen die voor speelautomatenhallen in die tijd ongebruikelijk waren.

Zijn aanpak draaide om meer dan alleen de automaten zelf. Verzorgde locaties, herkenbare merken en controle over ontwikkeling, productie en exploitatie moesten samen één professionele onderneming vormen. Die combinatie werd uiteindelijk een belangrijk onderdeel van de groei van Merkur.

De Merkur B als startpunt van internationale groei

Een beslissend moment volgde in 1977 met de Merkur B, het eerste zelf ontwikkelde geldspelapparaat van de onderneming. Het toestel werd een commercieel succes op de Duitse markt en gaf de groep de ruimte om sneller te groeien, nieuwe machines te ontwikkelen en internationaal uit te breiden.

In de decennia daarna volgden honderden technische ontwikkelingen en patenten. De lachende Merkur-zon groeide ondertussen uit tot een internationaal herkenbaar beeldmerk. De onderneming werd actief in ontwikkeling, productie, exploitatie, speelautomatenhallen, casino’s en digitale kansspelen.

Bij zijn overlijden telde de groep volgens de officiële bekendmaking ongeveer 15.000 medewerkers en bedroeg de totale omzet circa 2,1 miljard euro. Daarmee was de eenmansactiviteit waarmee Gauselmann begon uitgegroeid tot een internationaal concern met een brede positie binnen de gaming- en vrijetijdssector.

Een ondernemer die de automatenbranche vormgaf

Gauselmann beperkte zijn invloed niet tot zijn eigen bedrijven. Decennialang vertegenwoordigde hij de belangen van de Duitse automatenindustrie en mengde hij zich nadrukkelijk in discussies over ondernemerschap, regelgeving en de maatschappelijke positie van kansspelen.

Zijn stijl was direct, zichtbaar en persoonlijk. Medewerkers beschreven hem volgens de rouwpublicatie als een leider die belangstelling toonde voor mensen op alle niveaus van de organisatie. Ook nadat hij in 2024 afscheid had genomen van de dagelijkse leiding, bleef hij nog geruime tijd op vaste dagen naar kantoor komen.

Voor zijn economische en maatschappelijke bijdrage ontving hij in 2003 het Bundesverdienstkreuz 1. Klasse. Een jaar later benoemden zowel Espelkamp als Lübbecke hem tot ereburger. Beide steden zijn nauw verbonden met het concern en met de projecten die Gauselmann in de regio ondersteunde.

Zijn betekenis voor de branche staat niet los van de maatschappelijke discussie rond kansspelen. Speelautomaten en speelhallen zijn al jarenlang onderwerp van debat over verslavingsrisico’s en spelersbescherming. Een terugblik op Gauselmanns loopbaan kan daarom zowel zijn ondernemerschap en technische invloed erkennen als de kritische vragen benoemen die bij de sector horen.

Courant-notitie

Een zakelijk levenswerk kan indrukwekkend zijn zonder dat daarmee iedere discussie over de sector verdwijnt. Juist die combinatie maakt Gauselmanns invloed historisch relevant.

Advertentie

De generatiewissel bij de Merkur Group

De overdracht van zijn levenswerk was al vóór zijn overlijden voorbereid. In 2016 werden de aandelen van de familiebedrijven ondergebracht bij de Gauselmann Familienstiftung. Die constructie moest de continuïteit van de groep op lange termijn waarborgen.

In oktober 2024 trok Paul Gauselmann zich na 67 jaar terug uit de concerntop. Lars Felderhoff nam de dagelijkse leiding als bestuurswoordvoerder over, terwijl Michael Gauselmann voorzitter werd van de raad van toezicht en het bestuur van de familiestichting.

Daardoor staat Merkur Group na zijn overlijden niet voor een onverwachte bestuurlijke opvolging. De organisatie heeft de generatiewissel al doorgevoerd, al verdwijnt met Gauselmann wel de oprichter die het concern persoonlijk vormde en decennialang zijn publieke gezicht bepaalde.

Maatschappelijke betrokkenheid in Espelkamp en Lübbecke

Naast zijn ondernemerschap speelde maatschappelijke betrokkenheid een grote rol in het leven van Gauselmann. Via de Paul en Karin Gauselmann Stiftung ondersteunde de familie projecten op het gebied van zorg, cultuur, sport, onderwijs en regionale voorzieningen.

Merkur Group wijst in het bijzonder op zijn recente steun aan Espelkamp en Lübbecke. Hij financierde onder meer twee kinderdagverblijven en droeg miljoenen euro’s bij aan de financiële stabiliteit en voorzieningen van beide steden. In een periode van enkele maanden liep zijn bijdrage aan het algemeen belang volgens het concern op tot ongeveer 20 miljoen euro.

Ook Schloss Benkhausen kreeg dankzij hem een nieuwe bestemming. Het historische complex werd gerestaureerd en ontwikkeld tot opleidings- en hotelfaciliteit. In een voormalige schuur bevindt zich bovendien het Deutsche Automatenmuseum – Sammlung Gauselmann, waar een deel van de geschiedenis van de speelautomatenbranche wordt bewaard.

Sport vormde eveneens een terugkerend onderdeel van zijn maatschappelijke inzet. Gauselmann was vooral liefhebber van tennis, maar ondersteunde ook verschillende amateur- en profclubs. Na zijn overlijden stond onder meer DSC Arminia Bielefeld stil bij zijn langdurige betrokkenheid bij de club en de regio.

Familie en nalatenschap van Paul Gauselmann

Paul Gauselmann laat zijn echtgenote Karin, vier zonen, negen kleinkinderen en zeven achterkleinkinderen na. Karin Gauselmann blijft betrokken bij het maatschappelijke werk dat zij samen met haar man via hun stichting vormgaf.

Zijn zakelijke nalatenschap bestaat uit een internationaal concern, een wereldwijd herkenbaar merk en een onderneming waarvan de eigendomsstructuur op continuïteit is ingericht. Minstens zo belangrijk is zijn invloed op de Duitse speelautomatenindustrie, waarin hij gedurende tientallen jaren als ondernemer en woordvoerder optrad.

Voor de internationale kansspelsector markeert zijn overlijden het einde van een tijdperk. Gauselmann behoorde tot de generatie ondernemers die hun bedrijf vanaf de werkvloer opbouwden, de techniek zelf leerden kennen en vervolgens vrijwel ieder onderdeel van de waardeketen ontwikkelden.

De officiële necrologie is gepubliceerd op de website van de Merkur Group.

Veelgestelde vragen over Paul Gauselmann